trudne_pytania

Strona główna

SPRAWY HODOWLANE

Hodowla

Trudne pytania


Trudne pytania i ich proste odpowiedzi

1. Jak stymulować ptaki do produkcji jajek ?
2. Jaka jest różnica w lęgach z jajek pozyskanych od kur wylęgniętych naturalnie lub sztucznie w inkubatorach ?
3. Jak długo należy trzymać kury i koguty razem aby otrzymać zapłodnione jajka ?
4. Jak długo są produkowane zalężone jajka przez kury po oddzieleniu ich od kogutów ?
5. Czy powinno się myć brudne zalężone jajka zanim podda się je inkubacji ?
6. Jak długo można przechowywać zalężone jajka zbierane do procesu inkubacji ?
7. Jakie są rodzaje inkubatorów i sposoby przygotowywania ich do inkubacji ?
8. Jak są okresy wylęgania piskląt ?
9. Jaki wpływ ma temperatura na wylęg ptaków ?
10. Jakie warunki powinny być kontrolowane w trakcie inkubacji ?
11. Kiedy mogę być pewny, że poziom wilgoci jest dostosowany poprawnie podczas wylęgania ?
12. Dlaczego pisklęta umierają w zarodku lub po przebiciu skorupy w trakcie wylęgania ?
13. Miałem zły wylęg, co zrobiłem źle ?
14. Jak rozwija się embrion pisklęcia ?
15. Jak mogę zbudować inkubator ?
16. Co jest niewłaściwe gdy moje przepiórki wylęgają się chore i tracą na wadze ( przede wszystkim w mięśniach
piersi). Śmiertelność ich jest bardzo duża ?
17. Co powoduje uszkodzenie i świerzbiące obszary na stopach przepiórek ?
18. Jak mogę ulepszyć jakość piór przepiórki ?
19. Jakie choroby mogą być wywołane błędami żywieniowymi ?
20. Czy objawy wydziobywania piór mają związek z kanibalizmem ?
21. Jak zapobiec wyjadaniu jajek przez ptaki ?
22. Jakie choroby zaliczamy do inwazyjnych ?
23. Jakie choroby bakteryjne mogą wystąpić u przepiórek ?
24. Czy przepiórki podatne są na choroby wirusowe ?
25. Czy przepiórki podatne są na zatrucia pokarmowe ?
26. Ile przestrzeni podłogi przypada na jednego ptaka w hodowli ?
27. Jakie temperatury są zalecane do hodowli przepiórek ?
28. Jak pozbyć się zewnętrznych pasożytów ?

Spis treści

Jak stymulować ptaki do produkcji jajek ?

   Podstawowym czynnikiem stymulującym produkcję jajek, jest oddziaływanie 
   światłem dziennym lub sztucznym . Począwszy od wiosny, wzrastająca długość 
   dnia przynosi coraz więcej godzin świetlnych, które pobudzają organizmy ptaków (kur i kogutów) 
   do rozpoczynanie godów. Światło oddziałuje między innymi na szyszynkę w mózgu, która reguluje 
   procesem rozrodczym. Organizm kury zaczyna wytwarzać jajka. Ilość jaj znoszonych i zachowanie 
   kury do ich wysiadywania, zależy od wybierania jaj z gniazd. Gdy będziemy je systematycznie zabierać, 
   kura jak i inne ptaki zniosą ich więcej. Cykl produkcji jaj przy naturalnym naświetleniu zacznie się 
   zmniejszać w momencie zmniejszania się długości dnia. Ten krytyczny okres to 21 czerwca. Od tego 
   momentu ilość znoszonych jaj zaczyna spadać. Może on spaść nawet do zera, gdy nie wprowadzimy 
   sztucznych czynników, które tą przykrą tendencję zatrzymają. Kury i inne ptaki służące do przemysłowej 
   produkcji jajek (przepiórka), potrzebują ok. 16 - 17 godzin ciągłego światła , by utrzymać na dobrym 
   poziomie produkcję jajek. Te sezonowe czynniki, w przypadku warunków naturalnych rozwinęły się 
   u wszystkich ptaków, i nie tylko, przez miliony lat dla ich naturalnego rozwoju.

   W przypadku produkcji jajek metodą sztucznej stymulacji, program oświetlenia musi być precyzyjnie 
   przygotowany i kontrolowany. Sztuczne warunki oświetlenia powinny mieć 17 godzinny program 
   doświetlania.  W przypadku wahań lub czasowego skrócenia długości doświetlania o 1, 2 , 3 godziny 
   następuje zatrzymanie nieśności jaj, i proces do jego pobudzenia, trzeba od początku wdrażać. 
   Rozciągnie się to w dość długim czasie, przynosząc stratę ekonomiczną. Dodatkowo w przypadku 
   przepiórek temperatura otoczenia nie może spadać poniżej 16o C, oraz nie mogą występować duże 
   jej wahnięcia. Również pełnowartościowa pasza, musi być w ciągłym dostępie w jej paśnikach.
   W przypadku marnej jej jakości (zaniżone wartości poszczególnych składników lub ich brak, 
   podawanie w zastępstwie zboża) doprowadzi w 100% do zaniku nieśności, zmalenia kondycji fizycznej, 
   częstym chorobom z dużą śmiertelnością. Przy nie spełnieniu tych uwarunkowań, występują duże 
   wahnięcia w produkcji jajek, nawet do całkowitej utraty.
   Do inkubacji nie należy używać pierwszy zniesionych jaj lub jaj pierwszych pochodzących od młody kur,
   które    dopiero weszły w ten cykl rozrodczy. Są one na pewno "puste" czyli nie zapłodnione. 


Spis treści

 Jaka jest różnica w lęgach z jajek pozyskanych od kur wylęgniętych naturalnie lub sztucznie w inkubatorach ?

   Metoda wylęgania jaj, nie ma żadnego wpływu na proces późniejszego dziedziczenia cech, odnośnie dalszej 
   możliwości wysiadywania następnych jaj przez kwoki pozyskane z jajek wylęgniętych w inkubatorze lub metodą 
   naturalną lub dalszej produkcji jaj. Tendencja ta jest określona w genetyce i warunków pogodowych (głównie 
   zmiany oświetlenia). Najważniejszy wpływ ma, wzrastająca długość dnia. Kura stanie się "kwocząca" i zrobi 
  gniazdo, lub przepiórka zacznie znosić jajka, kiedy hormony powodujące tą stymulację, zostaną pobudzone na 
  wiosnę, lub zaczną oddziaływać sztuczne warunki, o których pisaliśmy "Jak stymulować ptaki do produkcji jajek" 

Spis treści

  Jak długo należy trzymać kury i koguty razem aby otrzymać zapłodnione jajka ?

  Jeżeli seksualnie aktywny kogut jest umieszczony w stadzie kur lub przepiórek, produkcja zapłodnionych jajek 
  mogą zostać wyprodukowane już w drugim dniu po wprowadzeniu koguta . Od momentu wyprodukowania 
  żółtka przez organizm ptaka, które zostanie zapłodnione, dookoła niego w czasie 26 - 28 godzin tworzy się 
  albumina i skorupa (zależnie od gatunku). Dla tego potrzeba ok. 30 -36 godzin do wyprodukowania 
  pełnowartościowego wylęgowego jajka.

  Jeżeli stado posiada dużą ilość kur, to czasookres zapłodnienia ich przez jednego koguta będzie bardzo długi. 
  W przypadku przepiórek, najlepiej jeśli w stadzie zarodowym, na jedną koguta przypadać będzie od 3 do 5 kur. 
  Opcjonalnie 3 kury. Pamiętajmy, iż jajka pochodzące z fermy zarodowej "ferma reprodukcyjna a nie nieśna" 
  nie mogą być wprowadzane do handlu jako konsumpcyjne. 

Spis treści

  Jak długo są produkowane zalężone jajka przez kury po oddzieleniu ich od kogutów ?

  Jeżeli w stadzie umiera kogut lub jest usunięty, kury kontynuują znoszenie zalężonych jajek aż przez cztery 
  tygodnie (zależy to od ptasiego gatunku). Dzieje się to dla tego, gdyż sperma koguta jest gromadzona w 
  specjalnym obszarze narządu rozrodczego kury, z którego jest pobierane do zapłodnienia kolejnych 
  wyprodukowanych jajek. Jest to naturalny mechanizm przetrwania do seryjnej produkcji zalężonych jajek, 
  nawet w przypadku gdy zachodzi utrata koguta w stadzie.

  Czasookres produkcji zalężonych jajek może wydłużyć się do kilku tygodni. Jeżeli stado kur zostanie pozbawione 
  starego lub chorego koguta, a zaopatrzone w nowego, to zmiana taka jest zabezpieczona co najmniej na trzy 
  tygodnie, aby proporcja wylęgniętych piskląt otrzymanych z jajek zapłodnionych przez nowego koguta była na 
  tym samym poziomie. Ptaki jak i indyki i ptactwo wodne mają dłuższe okresy, podczas których zalężone jajka są 
  produkowane bez godów (bez zalężenia z udziałem koguta). 


Spis treści

  Czy powinno się myć brudne zalężone jajka zanim podda się je inkubacji ?

  Mycie ("pranie") zalężonych i czyszczenie ścierne jajek, które są zbieramy w celu przechowania dla poddania  
  ich późniejszemu procesowi inkubacji, są nie wskazane. Wielu hodowców myśli, iż wizualna czystość jajek, 
  zwiększy ich szanse w procesie wylęgania. Ważnym jest, aby dostarczyć do takiego procesu, czystych nie 
  skażonych jajek, których proces produkcji jest z zachowaniem najwyższego standardu fito-sanitarnego. Sam 
  proces ich zbioru powinien być dość częsty, a zwłaszcza przy występowaniu wysokich temperatur lub typie 
  hodowli (klatkowa czy wolierowa - ekologiczna). Proces czyszczenia jest wtedy naprawdę zbędny.

Powodem dla którego mycie jajek jest szkodliwe, to fakt usunięcia z jej powierzchni kutikuli (zewnętrzna warstwa 
woskowa), która działa ochronnie 9zabezpiecza przed penetracją flory bakteryjnej i wirusowej do wnętrza jajka. 
Poza tym sama woda jest dobrym zaczątkiem namnażania się i nośnikiem zarazków. Do wnętrza jajka może 
zostać wprowadzona większa ilość zarazków, niż znajduje się ich na powierzchni ochranianej przez kutikulę.

Natomiast, sam proces odkażenia jajka w momencie wkładania go do inkubatora, jest stosowane na naszych 
fermach zarodowych i wylęgarni. Mimo zachowania wysokich standardów hodowlanych, jajka w momencie 
nakładania ich do inkubatora są zanurzane w kąpieli roztworu virkonu i wody na kilka sekund. Virkon działa 
jako środek odkażający, który działa na bakterie i wirusy jak wykazuje jego opis na opakowaniu. Po wyjęciu 
jaj z takiej kąpieli i lekko osuszonej wkładamy natychmiast je do inkubatora. Pomieszczenie, w którym to się 
odbywa, musi być sterylnie czyste. Daje to możliwość praktycznego zabezpieczenia jajek odkażonych przed 
niepożądanym zainfekowaniem ich przez bakterie lub wirusy. Czasookres przebywania jajek odkażonych poza 
inkubatorem, jest bardzo krótki. Również na powierzchni jajek znajduje się jeszcze środek niwelizujący te 
zanieczyszczenia, co daje nam pewność, że powierzchnie jaja wkładane i przebywające przez pierwszy okres 
w inkubatorze są chronione przez preparat odkażający. Również i w samym procesie inkubacji jaj są odkażane.

Należy przyjąć zasadę: nigdy nie wkładaj do inkubatora jaj z niewiadomych źródeł (nie rejestrowane stada 
zarodowe), gdyż stwarza to zagrożenie dużego rozwoju chorych i uszkodzonych piskląt, które mają wpływ 
na twoje osiągnięcia hodowlane i zazwyczaj przyczyniają się do dużych strat finansowych i gospodarczych 
(rozprzestrzenianie się chorób i złej jakości materiałów hodowlanych). 

Spis treści

Jak długo można przechowywać zalężone jajka zbierane do procesu inkubacji ?

Gdy możemy zapewnić procesowi przetrzymywania jajek, odpowiednie warunki (temperatura, wilgotność, 
higiena, obracanie jajek), czasookres ich przetrzymywania nie może przekroczyć ok. 7 dni. Jest to optymalny 
okres, po którym wyniki wylęgania będą na praktycznie tym samym poziomie. Czasowo dłuższe gromadzenie 
jajek powoduje gorsze wyniki wylęgowe. Maksymalny czas przechowywania jajek oscyluje ok. trzech tygodni. 
Jaja indyka przeżywają ok. cztery tygodnie, ale ich wartość lęgowe znacząco zmaleją w porównaniu do jajek 
dwu tygodniowych.

Oto kilka porad zbioru i przechowywania jajek:

•  Jajka należy zbierać min. trzy razy dziennie. Jeżeli temperatura codziennie przekracza 30 stopni C, to zbiór 
   jajek powinien odbywać się 1 albo 2 razy rano i 2 lub 3 razy po południu. 
•  Tylko nieznacznie zabrudzone jajka mogą zostać użyte do lęgów bez zauważalnych strat lęgowych. 
•  Zaleca się przechowywać jajka w temperaturze ok. 10-12 stopni C i 75% wilgotności względnej i oczywiście 
   cienkim końcem do dołu. 
•  Zmieniać pozycję jajka okresowo, jeżeli nie podlegają one inkubacji prze okres od 4 do 6 dni, zmieniać 
   ich pozycję co najmniej raz dziennie do momentu umieszczenia ich w inkubatorze (z praktyki jeśli nie mamy 
   specjalnego urządzenia, które to za nas robi, możemy wykorzystać do tego celu opakowania plastykowe lub 
   z masy papierowej po jajkach. Trzeba jedynie wykonać w nich małe otwory, aby była dobra wymiana gazowa. 
   Uprzednio trzeba je oczywiście wydezynfekować. Samo obracanie polega na b.wolnym przekręceniu platonki 
   do góry nogami). 
•  Przechowywanie jajek do inkubacji nie powinno trwać dłużej jak 7 dni. Po trzech tygodniach możliwość lęgów 
   oscylować może wokół zera.

W przypadku przechowywania jajek w niskiej temperaturze (mocno wychłodzone jajka) przed włożeniem ich 
do przygotowanego wygrzanego inkubatora poddać procesowi powolnego podniesienia ich temperatury. 
Nagłe grzanie ich od 12 do 37 stopni C powoduje kondensację wilgoci na skorupie jajka, która prowadzi do 
częstych chorób i zmniejszonych lęgów. 


Spis treści

Jakie są rodzaje inkubatorów i sposoby przygotowywania ich do inkubacji ?

Wielkość i typ inkubatora zależy od potrzeb i przyszłych planów lęgowych i hodowlanych każdego producenta. 
W przypadku gdy mamy do czynienia z produkcją przemysłową i częstymi zmianami parametrów inkubowania 
i lęgowych, zaleca się stosowanie osobno inkubatora, klujnika i odchowalnika. Każda procedura wymaga innych 
ustawień parametrów wilgotności, temperatury i wydajności świeżego powietrza. Natomiast jeśli wszystkie jajka 
są z tego samego okresu i od tej samej grupy lęgowej (oczywiście w małej ilości jako hodowla amatorska), 
można stosować pojedynczy aparat inkubacyjno-lęgowy.

Należy zwrócić uwagę na lokalizację inkubatora i klujnika. Dotyczyć to będzie ich ustawienia wewnątrz pomieszczeń, 
w których nie występują skoki temperatur i wilgotności. Jest konieczne również, aby pomieszczenie miało dobry 
system wentylacji. W celu dostarczenia dużej ilości świeżego powietrza. Są zasadniczo dwa typy inkubatorów, 
grawitacyjny system wymiany powietrza i wymuszony obieg. Grawitacyjny system wymiany powietrza (powietrze 
stare wygrzane jest wypierane przez nowe chłodniejsze) ma zastosowanie w inkubacji hobbystycznej. 
Temperatura jest w nich utrzymywana na poziomie 102o F (ok. 38,89oC). Ich słabą stroną jest mała ilość jaj 
które można inkubować w danej pojemności inkubatora, z zachowaniem właściwych warunków klimatu. 
Poza tym trudno w nich utrzymać właściwy mikroklimat w zakresach plus minus 0,1% temp. wilgotności
i zawartości CO2.

Do celów komercyjnych przemysłowych, używa się automatyczne aparaty inkubacyjne, w których wszystkimi 
parametrami steruje układ mikroprocesorowy łącznie z wahliwym obracaniem jajek. Temperatura jest w nich 
utrzymywana na poziomie 99 - 100o F (ok. 37,22 - 37,8oC). W inkubatorach tych pojemność jest wykorzystana 
do maksimum z zachowaniem wszystkich niezbędnych parametrów. 


Spis treści

Jak są okresy wylęgania piskląt ?

Zależnie od ptasich gatunków, okres wylęgania zmieniają się znacznie i są różne. Ogólnie, okresy wylęgania 
oscylują ok.: 21 dni dla kurcząt, 23 dni dla przepiórów, 28 dni dla indyków i większości kaczek, 17 dni dla 
przepiórki, ok. 33 dni dla gęsi itd.. Długość wylęgania jest zmienna i zależy od zbioru i warunków wylęgania. 
Długość ta zmienia się drastycznie, jeśli warunki te są zmieniane od standardowych.

Wykaz okresów wylegania podaje poniższa tabela:

Gatunek

Inkubacja
Ilość dni

Kurczę 
Indyk 
Kaczka 
Kaczka (Piżmówka amerykańska) 
Gęś (etiopka) 
Guinea fowl 
Bażant 
Bażant birmański i tajwański 
Tragopany, olśniaki 
Bażant uszak siwy 
Uszak brunatny 
Bażant himalajski 
Bażant srebrzysty i inne kiśćce 
Bażanty: królewski i japoński 
Bażant nepalski 
Bażanty: złocisty i diamentowy 
Uszak biały 
Argus 
Kuroczuby 
Pawie: indyjski i złoty 
Kury: bankiwa, siwy, zielony i cejloński 
Paw 
Przepiór wirginijski 
Przepiórka 
Góropatwa 
Szkocka kuropatwa (pardwa) 
Gołąb

Spis treści

Jaki wpływ ma temperatura na wylęg ptaków ?

Jednym z czynników mających wpływ na wylęg jest temperatura. Oto przykłady stosowanych temperatur przy 
wylęgach ptaków:

Gatunek

Inkubacja Ilość dni

ink. wymusz.
       ° C

Kurczę 
Indyk 
Kaczka 
Kaczka (Piżmówka amerykańska) 
Gęś (etiopka) 
Guinea fowl 
Bażant 
Bażant birmański i tajwański 
Tragopany, olśniaki 
Bażant uszak siwy 
Uszak brunatny 
Bażant himalajski 
Bażant srebrzysty i inne kiśćce 
Bażanty: królewski i japoński 
Bażant nepalski 
Bażanty: złocisty i diamentowy 
Uszak biały 
Argus 
Kuroczuby 
Pawie: indyjski i złoty 
Kury: bankiwa, siwy, zielony i cejloński 
Paw 
Przepiór wirginijski 
Przepiórka 
Góropatwa 
Szkocka kuropatwa (pardwa) 
Gołąb

Wahania się temp. w krótkich okresach czasu, zwykle nie wpływają aż tak znacząco na wylęgi albo jakość pisklęcia. 
Zmiana temperatury wewnątrz jajka jest wolniejsza od zmiany temperatury wewnątrz inkubatora. Jednak 
konsekwentne utrzymywanie niskiej temperatury spowoduje opóźnienie (wydłużenie czasu inkubacji) 
i zmniejszenie wylęgu. Pisklęta mogą być słabe.

Natomiast konsekwentne utrzymywanie wysokiej temperatury wywoła wczesny wylęg i zmniejszoną
wilgotność. Pisklęta mogą być źle ukształtowane, będą słabe i małe. Może wystąpić tzw. "szorstki pępki"
(na skutek nie normalnego zamknięcia). Wysoka temperatura jest bardziej zabójcza od niskiej. Na inkubowane
jajka może działać temperatura 32o C przez okres trzech lub czterech godzin, bez zabijania embrionów, ale już
temperatura 40,5o C działająca tylko przez 30 minut na embriony już je zabija. Rzecz biorąc im starszy embrion
to jego śmiertelność będzie większa. Też usytuowanie inkubatorów powinno być w pomieszczeniach, gdzie nie
zmieniają się ich warunki temperaturowe na skutek działania czynników zmieniających ich temperaturę (słońce,
kaloryfery, piece itp.). Wymagane temperatury wylęgania jajek dla różnych gatunków ptactwa domowego i dzikiego,
są zaskakujące jednolite lub w podobnym zakresie. Dlatego, jajka kilku gatunków ptactwa o zbliżonej wysokości
temperatury lęgnięć, może być poddany temu procesowi w tym samym inkubatorze. Temperatura w naturalnym
wylęgu jest kontrolowana przez kurę. Natomiast w inkubatorach przebiega to w inny sposób. W inkubatorze bez
wymuszonego obiegu powietrza (bez wentylatora), ustawiona temperatura grzałki musi być w zakresie 102o F
(ok. 38,89oC) w porównaniu do inkubatora o wymuszonym obiegu powietrza gdzie temperatura ustawiona jest
w zakresie 99 - 100o F (ok. 37,22 - 37,8oC). Ustawienie wyższej temperatury jest spowodowane tym, że z powodu
mniejszego ruchu powietrza w inkubatorze dół jajka ma mniejszą temperaturę od góry. Takie ustawienie temperatury
na szczycie jajka daje możliwość nadrabiania tej temperatury całemu jajku, aby mogło osiągnąć w całości 100o F
czyli 37,8o C. Jednak w tym typie inkubatorów utrzymanie stałych warunków temp jest utrudnione. W przypadku
inkubatorów automatycznych problem ten znika.

Spis treści

Jakie warunki powinny być kontrolowane w trakcie inkubacji ?

Na wynik inkubawanych jajek mają wpływ następujące czynniki: 
•  Temperatura
•  Wilgotność 
•  Wentylacja 
•  Skręt jajka

Złe wyniki inkubacji spowodowane są niewłaściwą kontrolą temperatury i / albo wilgoci. Niewłaściwa kontrola 
znaczy, że temperatura albo wilgoć jest zbyt wysoka albo zbyt niska i ma zależność czasowego jej oddziaływania. 
Przeszkadza to w normalnym wzroście i rozwojowi embriona. Złe wyniki też spowodowane są niewłaściwą 
wentylacją, skrętem jajka i warunkami sanitarnymi naszego urządzenia lub jajek. Najlepszy wylęg otrzymujemy 
gdy temperatura inkubacji utrzymywana będzie na poziomie 100o F czyli 37,8o C dla przepiórki (pozostałe 
podane są w diagramie pod tym linkiem). Temperatura ta nie powinna się zmienić więcej niż suma 1o C. 
Przedłużone okresy zmiany niskich lub wyższych temperatur, zmieniają efektywność naszych lęgów. Wysokie 
temperatury są bardzo niebezpieczne dla lęgów. Inkubator powietrzny (brak wymuszenia obiegu powietrza), 
który jest zbyt ciepły, może spowodować wczesne lęgi, lub gdy jest chłodniejszy późne lęgi. Aby to zredukować 
należy zwiększyć lub zmniejszyć temperaturę do 102 F czyli 38,89o C. Spowoduje to wyrównanie jej w jajku. 
Temperatura w takim inkubatorze powinna być mierzona na szczycie jajka, w odległości ok.1 cala od jego 
końca. Nie powinna dotykać żadnych części wyposażenia jak też skorupy jajka. Temperatura mierzona w tym 
poziomie daje nam odczyt dla rejonu, w którym znajduje się i rozwija embrion.

Również i wilgotność powinna być dokładnie kontrolowana aby zapobiec jej utracie przez jajka. Wilgotność
względna między pierwszy a trzema dniami przed wylęganiem powinna pozostawać na poziomie 60 - 65%
dla przepiórki. W przypadku wylęgania wartość wilgotności powinna być ustalona na poziomie 70% dla przepiórki.
W inkubatorach powietrznych wartość wielkości pojemnika wodnego powinna równoważona jako pół powierzchni
podłogi urządzenia lub więcej. Wilgoć zwiększamy przez zwiększenie powierzchni naczynia służącego do
odparowania wody. Wielkość wilgotności ma wpływ również na śmiertelność piskląt. Jest to związek niskiej
wilgotności z nieodpowiednią wentylacją. Z natury przyczyny są połączone, wobec czego poprawiając jeden
czynnik powoduje straty lub wzrost drugiego. Inkubator powietrzny (jedna pojedyncza warstwa jajek) zwykle nie
przysparza tyle problemów z wentylacją. Chyba że otwory powietrzne są ograniczone. To ograniczenie dotyczy
również inkubatorów wymuszonych, w których jest większa ilość jajek. W takim przypadku może nastąpić
uduszenie jeszcze nie wylęgniętych pisklaków. Ograniczenie to może również doprowadzić do wzrostu
wilgotności do takiego poziomu, że pisklęta poduszą się od utopienia. Bez względu na typ inkubatora jaki jest
użyty, niska wilgoć prowadzi do wysuszenia skorupy i błony jajka, która przylega do pisklęcia, nie pozwala na
obrócenie się jego w celu uzupełnienia procesu wylęgania, ogranicza możliwość jej opuszczenia. Zazwyczaj
pisklę obumiera. W przypadku małej automatyki naszego urządzenia, podstawowym sposobem zwiększenia
wilgotności jest ustawienie w pomieszczeniu z inkubatorem małego nawilżacza powietrza. Nastąpi wówczas
wzrost wilgotności napływającego powietrza do inkubatora. Drugim sposobem jest zwiększenie naczynia
służącego do odparowywania wody w inkubatorze lub umieszczenia w nim gąbki nasączonej wodą. Kropelki
wody powinny uformować się na szczycie inkubatora albo na obserwacyjnym oknie podczas fazy wylęgania.
Sposób ten zwiększy tempo wylęgania.

Wentylacja jest też częścią składową warunków inkubacji, mającą wpływ na jej wynik. W miarę rozwoju 
embrionu, wzrasta zapotrzebowanie na tlen oraz ilość wydalanego dwutlenku węgla. Wszystko to dzieje się 
przez porowatą skorupę jajka. W ostatnim okresie wylęgania, zapotrzebowanie to jest największe. Otwory 
służące do wydalania zużytego powietrza w inkubatorze przez pierwsze trzy dni są otwarte na poziomie 
minimalnym, lecz w miarę wzrostu embriona, otwieramy je coraz bardziej. W ostatniej fazie 3 dni są one 
otwarte maksymalnie. W każdym inkubatorze powietrze świeże czerpane jest bocznymi otworami, które 
otworzone są zawsze na stałe. Natomiast napływ świeżego powietrza regulujemy górnymi otworami 
znajdującymi się w szczycie inkubatora.

Do wszystkich tych zależności dochodzi skręt jajek. Powinien on oscylować w zakresie 4 - 6 razów na 24 godziny 
podczas okresu inkubowania. Natomiast w okresie ostatnich 3 dni przed wylęgnięciem nie stosujemy tego procesu. 
W tym czasie embriony poruszają się w celu ustalenia swojej pozycji w jajku niezbędnej do wylęgu. W pierwszej fazie 
jajka w inkubatorze ustawione są dużym końcem lekko wzniesione. To umożliwia embrionowi uzyskania właściwego 
ukierunkowania pozycji do wylęgania. W inkubatorach powietrznych bez mechanizmu skrętnego jajek, wykonuje się 
ten skręt ręcznie. Na skorupie należy z jednej strony zaznaczyć ołówkiem znak X, który da nam możliwość kontroli, 
która strona jest aktualnie odwrócona. Jedna przy procesie ręcznego obracania, należy zwrócić uwagę na higienę 
naszych rąk. Nie powinny być pokryte tłuszczem, bo będziemy nimi zaklejać pory w skorupie, przez które embrion 
oddycha. Ważne jest też fakt, iż w pierwszym okresie wzrostu embriona (pierwszy tydzień) wykształcane są cieniutkie
naczynia krwionośne, które są bardzo delikatne i mogą ulec szybkiemu oberwaniu od wstrząsów jaki szybkiego 
obracania.

Diagram czynników mających wpływ na inkubację i klucie.

Kurczę 
Indyk 
Kaczka 
Kaczka (Piżmówka amerykańska) 
Gęś (etiopka) 
Guinea fowl 
Bażant 
Bażant birmański i tajwański 
Tragopany, olśniaki 
Bażant uszak siwy 
Uszak brunatny 
Bażant himalajski 
Bażant srebrzysty i inne kiśćce 
Bażanty: królewski i japoński 
Bażant nepalski 
Bażanty: złocisty i diamentowy 
Uszak biały 
Argus 
Kuroczuby 
Pawie: indyjski i złoty 
Kury: bankiwa, siwy, zielony i cejloński 
Paw 
Przepiór wirginijski 
Przepiórka 
Góropatwa 
Szkocka kuropatwa (pardwa) 
Gołąb

18th dnia
25th dnia 
25th dnia 
31 st dnia 
25th dnia 
25th dnia 
21st dnia 


21st dnia























 
25th dnia 
20th dnia 
15th dnia 
20th dnia 
22nd dnia 
15th dnia

18th dzień
25th 
25th dzień 
30th 
25th dnia 
24th 
20th dzień 


20th dzień 

























25th dzień 
20th dnia 
14th dzień 
20th 
21th 
14th dzień

Spis treści

Kiedy mogę być pewny, że poziom wilgoci jest dostosowany poprawnie podczas wylęgania ?

Jeżeli zostaną utrzymane prawidłowe parametry wilgoci podczas wylęgania, jajko zaważy około 12% mniej, 
w porównaniu do jego wagi początkowej. Jeżeli wilgotność będzie zbyt duża, to wartość ta zwiększy się do 14%, 
a jeżeli wilgotność będzie mniejsza, to wartość ta zmniejszy się do 10%.W takim przypadku embrion może
umrzeć przez niewłaściwą kontrolę wilgoci. Jeżeli dziób i nozdrza martwego pisklęcia są zatkane przez resztki 
gęstego płynu, wilgoć podczas wylęgania prawdopodobnie utrzymywana była na zbyt wysokim poziomie. 


Spis treści

Dlaczego pisklęta umierają w zarodku lub po przebiciu skorupy w trakcie wylęgania ?

Właściwe zastosowane parametrów wylęgania, spowoduje prawidłowy wylęg. Pisklęta będą właściwie 
wykształcone, zdrowe bez żadnych wad. Natomiast, jeśli któryś z parametrów będzie niewłaściwy (dotyczy to 
zazwyczaj nieprawidłowej wentylacji i wilgoci), wyniki lęgów będą złe.

Wymiana powietrza w ostatnim dniu musi być największa. Zapotrzebowanie na tlen embriona pisklęcia 
nieustannie się powiększa podczas jego rozwoju, a najwięcej w czasie, gdy jego system oddechowy jest już 
rozwinięty oraz w trakcie szykowania się do wyjścia po rozbiciu skorupy, gdzie potrzebuje już oddychać naturalnie.
 Innym powodem śmiertelności piskląt podczas wylęgania, jest niewłaściwe dostosowanie wilgoci. Duża 
śmiertelność spowodowana jest zbyt dużą lub zbyt małą wilgotnością w tym okresie. Prawidłowa utrata wagi 
jajka podczas wylęgania na skutek działania wilgotności powinna wynosić 12% jego pierwotnej wagi.

Jeżeli podczas wylęgania utrzymywana wilgoć jest za wysoka, parowanie wodne jest zakłócone, może 
wówczas nastąpić utopienie pisklęcia w wodzie zebranej w jajku. Natomiast wysuszony obszar dookoła 
nozdrzy pisklęcia i dziobu jak również wystąpienie suchej błony przyklejonej do pisklęcia (można to zaobserwować, 
gdy pisklę rozbije część skorupy i na jej obrzeżach jest widoczna sucha błona), wskazuje na to, iż wilgotność 
utrzymywana w inkubatorze lub klujniku przed i w trakcie wylęgania, była za niska. Powodem niskiej wilgotności 
jest między innymi, otwieranie inkubatora w celu pomocy wyklucia się jakiemuś pisklakowi lub ręczny obrót jajek. 
Następuje wówczas szybki i duży spadek wilgotności, a w przypadku inkubatorów z naczyniami odparowującymi 
wodę bez jaj grzania i regulacji grzania, jej wzrost następuje bardzo wolno.

Zazwyczaj gdy inkubacja wejdzie w fazę wykluwania się pisklaków, a warunki aparatu lęgowego są ustalone,
nie należy otwierać tych aparatów, aż do momentu całkowitego wyklucia pisklaków. Pisklaki świeżo wyklute
powinny zostać w tym aparacie osuszone. Zalecany okres usunięcia wyklutego pisklęcia z aparatów lęgowych
to czas od 18 - 24 godzin. Idealne pisklę zdolne już do samodzielnego poruszania się w pozycji pionowej, powinno
być suche , puszyste. Jeżeli pisklę jest jeszcze mokre, po przeniesieniu go, szybko się oziębia i często umiera
wkrótce po usunięciu. Jeżeli wszystkie jajka nie wylęgną się w terminie 24 godzin, od pojawienia się pierwszego
pisklaka, należy usunąć wszystkie suche pisklaki a mokre pozostawiamy w aparatach. Praktycznie lepiej szybko
wyjąć kosz lęgowy na zewnątrz aparatu, który szybko zamykamy, aby był jak najmniejszy spadek wilgotności.
Natomiast pomieszczenie gdzie to robimy, powinno być na ten okres dogrzane. Pamiętajmy iż w wyjętym koszu
będą znajdować się jeszcze mokre pisklaki, które będziemy musieli umieścić jeszcze w aparatach. Natomiast
należy zwrócić uwagę , aby nie przetrzymywać piskląt w aparatach zbyt długo, gdyż mimo iż, mają wystarczającą
ilość pożywienia (wchłaniane żółtko) to przetrzymywanie ich bez dostępu do wody powoduje ich odwodnienie.
Zapasy jedzenia mają na ok. 3 dni. Natomiast dodatkowe rezerwy wilgoci już nie. Odwodnione pisklę charakteryzuje
się kanciastymi, łuskowatymi nogami i w takim momencie ma bardzo duże zapotrzebowanie na dostęp do letniej
wody. Pisklę normalne nie odwodnione ma nogi gładkie, świecące i zaokrąglone.

Spis treści

Miałem zły wylęg, co zrobiłem źle ?

Na taki wylęg składa się wiele przyczyn. W przedstawionym diagramie podane są ich potencjalne przyczyny 
i sposoby ich zapobiegania. 
"Przyczyny niepowodzeń wylęgania i ich zapobiegania"

Jak rozwija się embrion pisklęcia ?

Jednym z największych cudów natury jest transformacja jajka do pisklęcia. Pisklę pojawia się (zależnie od 
gatunku ptaka) po krótkich trzech tygodniach wylęgania. Aby to zrozumieć, należy zapoznać się z budową
i całym cyklem rozwoju embriona w trakcie jego inkubacji i lęgu. 
"Budowa jajka" 
"Cykle rozwoju embriona w jajku." 

Spis treści

Jak mogę zbudować inkubator ?

Małe inkubatory do użytku domowego, możemy nabyć już w sklepach, lub u licznych producentów. Jednak nie 
jest on jeden drugiemu równy. Wszystko będzie zależało od uwarunkowań producentów a zwłaszcza od ich 
praktyk hodowlanych lub znajomości wszystkich czynników mających wpływ na proces inkubacji. Dla własnego 
bezpieczeństwa nie należy nabywać takich "samorubek" od dzikich producentów, mimo iż cena nabycia jest 
bardzo atrakcyjna. Już w takim momencie lepiej postarać się o wykonanie własnego aparatu lęgowego. Na 
pewno, na samym początku będą występowały problemy, z którymi szybko się uporamy na zasadzie ich korekcji, 
przez co dopracujemy i poznamy własny sprzęt na wylot. Unikniemy w ten sposób błędów, które jeśli wystąpią 
już w trakcie lęgów, spowodują nam nie powetowane straty. Natomiast swój sprzęt będziemy najpierw testować 
i dopracowywać , a dopiero gdy wszystkie parametry będą utrzymane na wymaganym poziomie co najmniej przez 
trzy dni, możemy go użyć do produkcji.

Jednym z inkubatorów, które możemy wykonać, jest to adaptacja pudła styropianowego, które możemy pozyskać 
z opakowań różnych elementów. Będzie to inkubator bardzo tani. Drugim inkubatorem jest urządzenia wykonane 
z drewna lub płyty OSB lub sklejki wodoodpornej. Oba inkubatory posiadają grzałki elektryczne z możliwością ich 
sterowania elektronicznego, grzałkę taką możemy zastąpić dwoma lub trzema żarówkami żarówkami które są 
podłączone do sterowników temperatury. 
•  Inkubator ze styropiany lub innego pojemnika wyizolowanego styropianem lub innym izolatorem. 
•  Inkubator wykonany ze sklejki lub płyty OSB wodoodpornej. 
•  Inkubator własnej konstrukcji. 

Spis treści

Co jest niewłaściwe gdy moje przepiórki wylęgają się chore i tracą na wadze ( przede wszystkim w mięśniach 
piersi). Śmiertelność ich jest bardzo duża ?

Przypadek ten jest spowodowany bakteryjną infekcją w małym jelicie. Występują tam w dużej ilości wrzody, 
które zmniejszają możliwości wchłonienia odżywki (pokarmu) za pośrednictwem jelita przez ptaka. Brak tej 
pożywki powoduje ekstremalną utratę przez ptaka wagi i pogorszenia się mięśni.

Więcej informacji na ten temat w dziale "choroby"

Można temu zapobiec, przez podanie ptakom antybiotyków lub coccidiostatyków. Lecz najlepszym sposobem 
na uniknięcie takiej chorobie jest prowadzenie pełnej profilaktyki zdrowotnej na terenie fermy hodowlanej. 
Profilaktyka ta będzie polegać na: 
•  Trzymanie koryt wodnych w czystości lub stosować smoczki (poidełka) 
•  Nie dopuszczaj do zakupu ptaków z niewiadomego stada 
•  Wyczyść i zdezynfekuj wszystkie urządzenia i wyposażenie przed zasiedleniem nowymi 
   ptakami 
•  Nie zasiedlaj nowo nabytymi ptakami stare zdrowe stada 
•  Zastosuj kwarantannę zdrowotną na nowo nabyte ptaki 
•  Wykonuj lęgi tylko z jaj swoich lub pozyskanych od rejestrowanych i sprawdzonych 
   producentów 
•  Dokonuj odkażania odpadków i śmieci z własnej hodowli 
•  Usuwaj odpadki lub padłe ptaki natychmiast poza obręb fermy i dokonaj konsultacji 
    weterynaryjnej w celu stwierdzenia przyczyny upadku 
•  Likwiduj występowanie much i owadów (potencjalnych nosicieli) na terenie 
   pomieszczeń hodowlanych 
•  Noś czyste ubrania robocze i zdezynfekowane obuwie 
•  Umieść maty dezynfekujące przed wejściem na teren hodowli 
Wszystkie te czynności profilaktyczne są na pewno niewspółmiernie tańsze niż sam proces leczenia. 

Spis treści

Co powoduje uszkodzenie i świerzbiące obszary na stopach przepiórek ?

Często seria uszkodzeń pazurów i nóg przepiórek objawiająca się kilkoma wysuszonymi strupami 
lub kompletną utratą palca/cy, łącznie z krwawymi wyciekami. Zjawisko to najczęściej zauważalne 
jest u ptaków hodowanych na podłogach drucianych podczas jesiennego sezonu. Na to zjawisko 
składać się może wiele przyczyn. Należą do nich użądlenia owadów, błędy żywieniowe, zranienia
i choroby.

Najbardziej popularną przyczyną tej dolegliwości jest połączenie ich wszystkich. Może zacząć się 
od ukąszenia komara. Gdy ukąszenie nastąpiło, stopa staje się opuchnięta i swędząca a wręcz 
nawet z ukąszeniem może być wstrzyknięty wirus syfilisu. Ptak staje się rozdrażniony, w skutek 
czego zaczyna dziobać swędzącą stopę tworząc tym samym liczne strupy. To częste dziobanie jest 
reakcją ptaka mającą na względzie uśmierzenie rozdrażnienia. Aby takiemu faktowi zapobiec , należy 
w pomieszczeniach z klatkami zawiesić lepy lub elektryczne łapki na owady. Również można wykonać 
oprysk ścian pomieszczeń i wszelkich otworów przeciwko owadom. Można wykonać też szczepienia 
profilaktyczne ptaków przeciwko tym wirusom. Najlepiej połączyć to wszystko. 


Spis treści

Jak mogę ulepszyć jakość piór przepiórki ?

Wyhodowany ptak na zasiedlenia powinien cechować się doskonałą jakością upierzenia. W przypadku przepiórek,
ich charakterystyczne "falowanie", czyli zrywanie się do lotów, osiąga się po przez durzą ich żywotność w połączeniu
z dobrą jakością upierzenia. Proces wzrostu piór jest wysoce skomplikowany i bardzo ważny dla wszystkich ptaków.
Pióra mają do spełnienia cztery główne zadania. Chronią organizm ptaków przed wyziębieniem, pióra skrzydeł
i ogona pozwalają im latać i równocześnie kontrolować lot. Pióra nie są tylko atrakcyjnym strojem dla ptaków,
ale również ułatwiają wielu ptakom rozpoznawanie płci przeciwnej. Chronią również przed naturalnymi wrogami
(drapieżnikami) pomagając w maskowaniu się i przypominają wyglądem otoczenie. Również i w okresie
pierzenia wzrasta u ptaków zapotrzebowanie na aminokwasy siarkowe (metionina), niezbędne do syntezy
białka tworzącego się pióra. Spośród witamin szczególne znaczenie w tym okresie mają: witamina A, E, kwas
nikotynowy, biotyna i witamina B12. Również w czasie wymiany opierzenia szczególnie ważne są fosfor, magnez,
miedź, cynk oraz jod. Jednak przez braki wiedzy w tym temacie, w wielu hodowlach nagminnie występuje, utrata
piór lub ich wydziobywanie sobie nawzajem przez ptaki. Przyczyny tego zjawiska mogą być spowodowane między
innymi błędami w diecie . Choroby upierzenia są często spowodowane brakiem ważnych aminokwasów oraz
witamin, które mają znaczny wpływ na wzrost i rozwój piór. Pierwiastki śladowe, witaminy i aminokwasy są także
niezbędne w przypadku zaburzeń wzrostu piór, wypadaniu oraz ich deformacji. Jeżeli brak wymienionych substancji
czynnych lub są zbyt małe ilości, pióra są zdeformowane, a ptaki często je zjadają. Oczywiście również zjadanie
własnych piór, może mieć podłoże psychologiczne i świadczy o zaburzeniach nerwowych. Można je ograniczyć,
a często wyeliminować poprzez zwiększenie wilgotności, umieszczenie dodatkowych konarów oraz gałęzi, lin,
większej przestrzeni lotnej, nowego partnera w wolierach, zawieszenie suchych wymłóconych kolb prosa lub
kukurydzy, w celu wytworzenia zainteresowania nimi ptaków itp.

Nie może mieć miejsca, ubytek w upierzeniu ptaków, który boryka wielu hodowców. Dodatkową przyczyna 
może być użycie złej jakości paszy o nieodpowiednim jakościowo białku. Aby tym problemom zaradzić, 
należy w uzgodnieniu z lekarzem, podać dodatkowo jeden z preparatów zawierający powyższy składnik 
lub składniki. 


Spis treści

Jakie choroby mogą być wywołane błędami żywieniowymi ?

Do takich chorób należą; 
•  Skaza moczanowa 
•  Krzywica 
•  Peroza

Czy objawy wydziobywania piór mają związek z kanibalizmem ?

Jak zapobiec wyjadaniu jajek przez ptaki ?

Jakie choroby zaliczamy do inwazyjnych ?

•  Choroby wywołane przez pasożyty zewnętrzne 
•  Choroby wywołane przez pasożyty wewnętrzne 
•  Choroby wywołane przez pierwotniaki 

Spis treści

Jakie choroby bakteryjne mogą wystąpić u przepiórek ?

•  Salmoneloza
•  Mykoplazmoza 
•  Kolibakterioza 
•  Stafylokokoza

Czy przepiórki podatne są na choroby wirusowe ?

Choroby wirusowe, które mogą wystąpić u przepiórek to: 
•  Ospa przepiórek 
•  Wirus ptasiej grypy 

Spis treści

Czy przepiórki podatne są na zatrucia pokarmowe ?

Zatrucia pokarmowe przepiórek występują bardzo rzadko i na ogół z winy hodowcy. Powód tego problemu 
może mieć dwojaki sposób. 
Pasza, którą sami przygotowujemy zawiera trujące dla ptaka składniki lub jest pozyskana z miejsc, które 
były świeżo nawożone lub były prowadzone na nich zabiegi agrotechniczne (opryski). Zazwyczaj zatrucia 
przepiórek są również następstwem źle przeprowadzonej deratyzacji. 


Spis treści

Ile przestrzeni podłogi przypada na jednego ptaka w hodowli ?

Przepiórki w pomieszczeniach inwentarskich utrzymuje się w klatkach jednopoziomowych lub wielopoziomowych:

A)  pojedynczo 
B)  grupowo

W przypadku utrzymania przepiórek w systemie, o którym mowa jest 
w pkt.A wymiary klatki powinny wynosić:

.  długość - co najmniej 0,21 m; 
.  szerokość - co najmniej 0,1 m; 
.  wysokość - co najmniej 0,2 m.

W przypadku utrzymywania przepiórek w systemie, o którym mowa 
w pkt.B, powierzchnia podłogi w klatkach, w przeliczeniu na ptaka, powinna wynosić dla:

.  przepiórek nieśnych - co najmniej 0,025 m2 , przy czym wysokość klatki powinna wynosić co najmniej 0,2 m; 
.  przepiórek mięsnych - co najmniej 0,006 m2 , przy czym wysokość klatki powinna wynosić co najmniej 0,2 m.

W przypadku utrzymania przepiórek w systemie, o którym mowa w pkt. A / pkt.2 , powierzchnia, w przeliczeniu 
na ptaka, powinna wynosić co najmniej 0,04 m2 . Powierzchnię, na której utrzymuje się przepiórki (np. woliery), 
trwale zabezpiecza się ogrodzeniem do wysokości co najmniej 2 m i przykrywa siatką.

Podczas hodowli przepiórek na mięso, nie wskazane jest stwarzanie ptakom dodatkowej przestrzeni niż ta, 
która im przysługuje. Ponieważ nie chodzi tu o jakość piór, a o fakt dużych przyrostów wagowych. Natomiast 
jeśli przepiórka ma dużo miejsca, następuje szybkie jej chudnięcie na skutek możliwości dodatkowych 
ruchów, które wprawnie wykorzystują. Spalana jest tkanka tłuszczowa co również powoduje, słabe przyrosty 
mięśniowe. Gdy pisklęta się wylęgną, potrzebują około 0,10 cm2 przestrzeni podłogi dla każdych dziesięciu 
piskląt, przez pierwsze dwa tygodnie. Podczas 4 - 6 tygodnia życia powierzchnia hodowlana, której ptaki 
potrzebują wynosi 57,76 cm2 dla 4 ptaków, i dla ptaka dorosłego w 6 - 12 tygodniu 0,025 m2 dla niosek 
lub 0,004m2 dla przepiórek mięsnych. 


Spis treści

Jakie temperatury są zalecane do hodowli przepiórek ?

Temperatura jednodniowego pisklęcia jest o ok. 16o C niższa od temperatury dorosłego ptaka. Jego temperatura
ciała zaczyna się podnosić około 4 dnia i dociera do jego maksimum ok. 10 dnia. Czas jaki potrzebny jest
pisklęciu na wytworzenie kontroli nad temperaturą, to okres 2 do 4 tygodni. Ponieważ pisklę rośnie, jej puch
zamieniany jest na pióra i temperatura kwoki (sztucznego dogrzewania piskląt) powinna być sukcesywnie
zmniejszana według planu hodowlanego. Według powyższego temperatura w pomieszczeniu, gdzie trzymane
są pisklaki do odchowu powinna wynosić min. 21o C. Natomiast temperatura pod kwokami powinna wynosić
ok. 36o C i być zmniejszana ok. 0,5o C dziennie, począwszy od okresu zmiany puchu na nowy. Jeżeli mamy do
czynienia z kwokami na bazie promienników podczerwieni, to przepiórki same będą regulowały sobie ilość
potrzebnego ciepła wchodząc lub wychodząc z pod promienników (przypominam o temperaturze pomieszczenia
w którym jest ulokowany system odchowu). Ważne jest to w dni zimowe, gdzie pomieszczenia zazwyczaj są
wychłodzone. Do naszych obowiązków będzie należało sprawdzanie tych temperatur i samopoczucia piskląt.
Zdrowe i żywotne pisklęta przy dobrych warunkach temperaturowych, znajdują się pod i wokół promienników.
Jeżeli pisklęta ćwierkają (piszczą) i gromadzą się wokół jednej kwoki, wchodząc na siebie, tworząc tzw. Stożek
z własnych ciał, to wynika że temperatura jest dla nich za zimna. Nie można do takiej sytuacji dopuścić, gdyż
formując taki stożek dochodzi do samo uduszenia się piskląt znajdujących się w dolnych partiach stożka (piramidy).
Dobre warunki temperaturowe , to pisklęta rozłożone są na całej przestrzeni odchowalnika lub pod i wokół
wszystkich kwok. Natomiast jeśli kurczęta leżą wokół promienników a nie pod nimi, to znaczy że temperatura
jest za wysoka.

Spis treści

Jak pozbyć się zewnętrznych pasożytów ?

Zewnętrzne pasożyty ptaków są wspólnym problemem małych i dużych stad. Ptaki mogą zostać zaatakowane 
przez nie w momencie pozyskiwania karmy w skażonym środowisku. Pasożyty mogą zostać przeniesione wraz 
z jajkami lęgowymi do naszej hodowli. W rozprzestrzenianiu się inwazyjnym duże znaczenie mają też much, 
które je przenoszą. Profilaktykę jaką należy stosować, to utrzymanie wysokiej higieny pomieszczeń, urządzeń, 
wyposażenia i stada. Jeśli doszło już do inwazji, to na rynku znajduje się wiele preparatów owadobójczych, 
które w porozumieniu z lekarzem weterynarii możemy zastosować. 


Spis treści