zoohigiena

Wentylacja Wentylacja Dezynfekcja Higiena chowu Układ oddechowy przepiórki i sama przepiórka, jest wrażliwa na przeciągi i zapylenie powietrza, które mogą spowodować wystąpienie chorób górnych dróg oddechowych. Dlatego dbałość o czystość powietrza jest dla tych ptaków bardzo istotna. Pomieszczenia powinny posiadać sprawną wentylację odpowiednio dobraną do kubatury pomieszczeń i wielkości obsady przepiórek przypadający na 1 m2 w klatkach lub na ściółce, aby jej wydajność nie powodowała radykalnej zmiany warunków w pomieszczeniu hodowlanym na przestrzeni krótkiego okresu czasu. W hodowli klatkowej przy systematycznym sprzątaniu pomiotu z tabletów, powstają małe ilości szkodliwych dla przepiórek gazów: siarkowodór, amoniak, i metan. W takiej sytuacji system wentylacji grawitacyjnej przy możliwości otwierania okien może wystarczyć do ich usówania. Jednak w momencie gdy system pojenia nie utrzymuje kropli wody, lub nie jest wyposażony w spodki wyłapujące krople wody, które spadają na tablety z pomiotem, powinien być wyposażony w wentylator z możliwością regulacji czasowej jego pracy. Wymóg ten spowodowany jest wzmożonym wydzielaniem się gazów toksycznych dla przepiórek, z szybko gnijącego pomiotu. To samo dotyczy chowu ściółkowego, gdzie jeszcze szybciej dochodzi do fermentacji i rozkładu odchodów, które mogą być przyczyną poważnych chorób naszych ptaków. System mieszany wentylacji, to kratka wentylacyjna grawitacyjna otwarta zaopatrzona w siatkę "moskitierę", oraz wentylator wyciągowy zaopatrzony w regulator czasowy i żaluzję samo otwieraną przez wydmuchiwane powietrze. Rysunki poglądowe umieszczone w dziale "ciekawe rozwiązania". O liczbie wentylatorów i kratek wentylacyjnych decyduje przede wszystkim objętość pomieszczenia, liczba ptaków oraz rodzaj ściółki. W pomieszczeniu w ciągu jednej godziny konieczna jest siedmiokrotna wymiana powietrza i taką wydajność muszą mieć wentylatory. Przy utrzymujących się upałach, zaleca się częstą wymianę ściółki na nową. Wyższe pomieszczenia zapewniają ptakom lepszy mikroklimat. System wentylacyjny powinien działać w sposób łagodny, aby nie powodować zbyt silnych zawirowań powietrza i przeciągów. W pomieszczeniach z przeciągami, wpierw gubią pióra, potem obniża się ich produkcyjność, a w końcu chorują i padają.

Ze względu na potencjalne występowanie różnych zarazków chorobotwórczych w otoczeniu naszej przyszłej hodowli, powinniśmy przeprowadzić po zakończeniu danej inwestycji lub modernizacji (pierwotnie nie zasiedlanych przez ptaki lub inne zwierzęta pomieszczeń), dezynfekcję profilaktyczną przed ich pierwszym zasiedleniem ptakami. Takie postępowanie powinno być standardem w przyszłych hodowlach. Wykonuje się to po przez spryskanie całego pomieszczenia i urządzeń towarzyszących środkiem dezynfekującym (Virkon, CID 20 albo Polena JK). Odkażone pomieszczenie i urządzenia pozostawia się niezasiedlone przez okres karencji podany na opakowaniu danego roztworu dezynfekującego. Jeśli pomieszczenia zasiedlane są po raz kolejny, to przeprowadza się pełną dezynfekcję. Po usunięciu z pomieszczenia przepiórek, demontuje się (jeśli jest to możliwe) całe wyposażenie, myje się je najlepiej wodą pod ciśnieniem (karcher), następnie spryskuje się płynem dezynfekującym (np. Virkon lub CID 20), i zależnie od stężenia dawki preparatu dezynfekującego (stężenia podane na opakowaniach), myje się je powtórnie i suszy. Ściółkę z pomieszczenia usuwa się poza rejon fermy (nie może ona znajdować się w pobliżu pomieszczeń z ptakami. Samo pomieszczenie po usunięciu ściółki lub pozostałości odchodowych, dokładnie się zamiata następnie myje pod ciśnieniem (jeśli jest to możliwe), zwracając pilną uwagę na wszelkie szczeliny, dziury i inne zagłębienia, ponieważ one mogą stać się potencjalnym źródłem zakażenia. Po wyschnięciu, dokładnie spryskuje się całe pomieszczenie środkiem dezynfekującym (Virkon, CID 20 lub Polena JK). Jeżeli w poprzednim okresie hodowlanym, ptaki chorowały, zaleca się najpierw wykonać oprysk całego pomieszczenia wodnym roztworem sody kaustycznej (oczywiście z zachowaniem warunków bezpieczeństwa podanych na karcie informacyjnej opakowania przy wyraźnej konsultacji z lekarzem weterynarii lub instytucji do tego upoważnionych). Nie wykonywać tej czynności bez tych konsultacji, gdyż stosowanie tego silnie żrącego środka podlega specjalnym przepisom. Jest to środek bardzo skuteczny i tani lecz niebezpieczny dla zdrowia naszego i zwierząt. Gdy wykonamy taki oprysk po dwóch dniach możemy zastosować jeden z w/w środków dezynfekujących. Tak odkażony budynek lub pomieszczenie pozostawiamy puste na okres co najmniej 14 dni. Wskazane jest aby przerwa po między kolejnymi obsadami wynosiła 21 dni. Na trzy dni przed zasiedleniem wyposaża się to lub te pomieszczenia w niezbędny osprzęt do hodowli. Gdy jest już wszystko gotowe, powtórnie spryskujemy całość środkiem odkażającym stosując je na przemian. Jest to dużo pracy, ale się opłaca. Jeśli kto kolwiek stwierdzi że samo wapno wystarczy, to lepiej niech nie zakłada hodowli, bo szkoda jego czasu, zdrowia, ptaków. Higiena chowu Wentylacja Dezynfekcja Wiele czynników decyduje o powodzeniu naszej produkcji zwierzęcej. Potencjalny hodowca powinien przyjąć od samego początku pewne zasady: 1. Materiał zarodowy i hodowlany 2. Wyposażenie -- Ściółka -- Pasza -- Karmidła -- Pojenie -- Klatki 1. Materiał zarodowy i hodowlany powinno się nabywać od zarejestrowanych ferm zarodowych, które prowadzą taką produkcję pod ścisłą kontrolą powiatowych lekarzy weterynarii. Pozyskany od nich materiał hodowlany jest już po profilaktycznych szczepieniach, odrobaczeniach i odkażeniach chorobotwórczych (zachowanie pełnej profilaktyki) czyli ptaki wolne są od chorób i pasożytów. Dodatkowym atutem jest możliwość nabycia już wstępnie wyselekcjonowanych kurczaków, o określonym przez hodowcę wieku. Również ważny jest fakt czystości gatunkowo pozyskanego ptactwa. Na terenie naszego kraju trudno jest nabyć czysto gatunkowej przepiórki. Bardzo dużo występuje mieszańców i krzyżówek. Najczęściej jest to skrzyżowanie przepiórki "japońskiej" z przepiórką mięsną "faraon". Daje to następujący efekt, przepiórki są większe wagowo ale kuleje u nich nieśność w połączeniu z zwiększonym zapotrzebowaniem na paszę. Ma to duże znaczenie w dalszej ekonomice chowu. Przy użytkowaniu nieśnym, występuje znaczący wzrost zużycia paszy w w stosunku do ilość pozyskanych jaj konsumpcyjnych. Przy użytkowaniu mięsnym, mniejsza waga tuszki w porównaniu do zużycia paszy. Jak widać z powyższego nie warto nabywać materiału zarodowego lub hodowlanego z poza zarejestrowanych ferm zarodowych. Napisałem to na podstawie własnych doświadczeń. Ważne jest by nie popaść już na samym starcie w problemy zdrowotne własnego stada. Nie dosyć, że jeszcze nie mamy doświadczenia hodowlanego a borykać się będziemy odrazu z upadkami naszych ptaków w mniejszym lub większym stopniu . Natomiast zachowując powyższe zalecenia, możemy tego uniknąć. 2. Do składników wyposażenia, które w dużej mierze wpływają na jakość i zdrowotności naszego stada należą: -- Pasza -- Karmidła -- Pojenie -- Klatki Ściółka Przy chowie ściółkowym, ważne jest aby stosowana ściółka wolna była od bakterii, pleśni chorobotwórczych i związków trujących. Taka ściółka nie powinna być zbutwiała, zapleśniała. Powinna być sucha, pocięta na 3-5 cm odcinki (tzw. sieczka) i pochodzić ze sprawdzonego źródła zaopatrzenia. Pomieszczenie powinno być zaopatrzone w sprawny system wentylacji zabezpieczony siatkami ochronnymi przed owadami i gryzoniami, które są potencjalnymi nosicielami wielu chorób. Pomieszczenie z ptakami powinno być odizolowane od reszty środowiska. Przy wejściu do pomieszczenia powinna znajdować się mata nasączona preparatem dezynfekującym dla dezynfekcji obówia. Również i w pomieszczeniu od strony ptaków, powinna znajdować się taka mata, uwzględniając odizolowanie jej od dostępu ptaków biegających po danym pomieszczeniu hodowlanym. Z zewnątrz do pomieszczenia z ptakami powinno się wchodzić po przez przedsionek, czyli część odgrodzoną od powierzchni na której przebywają ptaki. W tym przedsionku istnieje możliwość zmiany obuwia na obuwie, które służy tylko do poruszania się po powierzchni z ptakami. Przedsionek musi być na tyle duży, by można było w nim postawić taczkę lub wózek służący do wywożenia pomiotu na zewnątrz hali hodowlanej. Taka część służąca jako przedsionek może być wygrodzona z hali hodowlanej siatką zawieszoną na stelażu drewnianym. Propozycję takiego rozwiązania będzie można obejrzeć na rysunkach i zdjęciach umieszczonych w dziale "ciekawe rozwiązania". z tego też względu nie będę teraz tego opisywać. Pasza -- Ściółka -- Karmidła -- Pojenie -- Klatki Nie sposób tu nie wspomnieć o jakości paszy i sposobie jej pozyskiwania. Ma ona niebagatelny wpływ na zdrowotność stada przepiórek. Po wielu eksperymentach i próbach doszedłem do wniosku, iż zaopatrzenie się w gotową paszę, dobrze zbilansowaną i praktycznie sterylną daje w gruncie żeczy najlepsze wyniki hodowlane i ekonomiczne. Jest to najbezpieczniejszy sposób i zarazem najtańszy, mimo iż ceny te są nie małe. Ale w ostatecznym bilansie to wszystko się rekompensuje. Sami nie jesteśmy w stanie przygotować dla większej ilości ptaków, tak sterylnej paszy. Przecież produkty które pozyskujemy, nie wiadomo czy są z pleśniami, grzybami, bakteriami, nicieniami itp. zagrożeniami. Pozatym, sami nie jesteśmy w stanie ich tak zbilansować, by zawierały odpowiednie ilości procentowe poszczególnych składników, witamin itd. Wierzcie, na pewno to się nie opłaca. Na 100% w niedługim czasie, z tego powodu zaczną się problemy, między innymi choroby i upadki w stadzie. W dziale "zaopatrzenie" podam, które i jakie pasze my stosujemy (a są różne dla przedziałów wiekowych) - opisane są w dziale "żywienie". Karmidła -- Ściółka -- Pasza -- Pojenie -- Klatki Ponieważ przepiórki należą do ptaków, które z niespotykaną u innych kuraków zawziętością, rozsypują podaną im karmę. Ważnym elementem wyposażenia hodowli są karmidła, które powinny w znacznym stopniu, ograniczyć ten problem. Na podstawie długoletnich doświadczeń i eksperymentów hodowlanych, mogę przypuszczać iż karmidła, które stosujemy w hodowlach klatkowych bądź na pierwszej w kraju fermie ekologicznej z chowem ściółkowym, dają doskonałe wyniki hodowlane. Karmidła te będzie można nabyć w naszym Zrzeszeniu Hodowców. Informacje będą umieszczone w dziale "zaopatrzenie". Posiadają one zastrzeżoną konstrukcję, wzór użytkowy i przeznaczenie. W przypadku hodowli ściółkowej zminimalizowana jest możliwość pobierania przez te ptaki karmy z podłoża, po którym się poruszają i zabrudzają. Karma tak rozsypana w ich odchody, szybko ulega skwaśnieniu lub całkowitemu zepsuciu. Ma to duży wpływ na choroby przewodu pokarmowego, w wyniku której dochodzi do osłabienia organizmu przepiórki, skutkiem czego jest choroba lub padnięcie. Przy takich zatruciach padnięcia mogą być masowe. Dodatkowo karmidła takie mają ograniczony dostęp do paszy od części zasypowej (przepiórka nie wejdzie do pojemnika z paszą, jedynie może tylko ją pobierać. Ważnym elementem w takiej profilaktyce jest częste ich czyszczenie mycie i dezynfekowanie. Dodatkowym atutem tego typu karmideł jest możliwość zawieszania ich na klatkach służących do hodowli na jaja lub mięso, oraz do stosowania w klatce specjalistycznej służącej do odchowu pisklaków. O tego typu klatkach będę pisać w dziale "ciekawe rozwiązania" i będą o nabycia w dziale "zaopatrzenie". Dezynfekcji dokonujemy podobnie i tym samym jak podano powyżej (dezynfekcja). Pojenie -- Ściółka -- Pasza -- Karmidła -- Klatki Ważnym elementem w profilaktyce zdrowotnej, jest system pojenia ptaków (czyli podawanie wody do picia). Po karmie, istotnym czynnikiem wpływającym na ograniczenie możliwości zainfekowania stada hodowlanego, na skutek szybkiego rozwoju flory bakteryjnej, która może przyczynić się do wielu chorób, jest, jak podajemy ptakom wodę. Mniej podatnym na zainfekowanie sposobem pojenia, jest system kropelkowy. Woda podawana jest za pomocą specjalnie skonstruowanych smoczków zakończonych grzybkiem, na którym utrzymuje się duża kropla wody.

Sposób taki, jest efektywnym i zarazem ekonomicznym systemem pojenia dla pisklaków (A) i dorosłych ptaków (B). W takim systemie istnieje możliwość dezynfekcji podawanej wody dla całego stada. Również dawkowanie i podawanie leków dla całego stada, jest bardo uproszczone i ekonomiczne. Przy tym systemie pojenia, nie ma możliwości przedostawania się z dzioba resztek pokarmu do wody w pojemnikach. Resztki te powodują szybkie kwaśnienie wody i rozwój niebezpiecznej dla zdrowia ptaka flory bakteryjnej. W taki sposób powinno podawać się wodę, nawet w bardzo małych hodowlach, przy zachowaniu higieny pojenia. Oczywiście system taki powinien być wyposażony również w spodeczki wyłapujące resztki nie wypitych kropel wody. Zapobiega to zmaczaniu odchodów ptasich zlokalizowanych na blacie, poniżej podłogi. Dzięki takiemu rozwiązaniu nie ma przyśpieszonego procesu gnilnego i fermentacyjnego pomiotu ptasiego, skutkiem którego, jest wydzielanie się szkodliwych i trujących gazów, bakterii itp. zagrożeń.

                 Przykład instalacji pojenia: smoczek, podstawek

Natomiast (nie chcę tutaj nikogo urazić) rozwiązania, które spotyka się u hodowców świadczą o całkowitemu barku wiedzy na temat profilaktyki zoohigienicznej. Wszystkie "patenty" typu rynny z rór plastykowych, wanienki , miski itp. naczynia, w których znajduje się zastała i pełna gnijąej karmy i bakterii woda, powinno się szybko usunąć, dla dobra wspólnego ptaków i swojego. Pamiętajmy iż na ściankach takich naczyń zawsze znajduą się miejsca gdzie te bakterie się rozwijają. Ponieważ ścianki mają dużą powierzchni, to sami już rozumiecie, jak wzrasta takie zagrożenie. Jak wykonać taki prosty i zarazem tani system pojenia podam w dziale "ciekawe rozwiązania". Części do tego systemu będzie można nabyć u nas w Zrzeszeniu dział "zaopatrzenie". Klatki -- Ściółka -- Pasza -- Karmidła -- Pojenie W chowie klatkowym należy zwrócić uwagę na kilka aspektów. Należą do nich konstrukcja podłogi, boków, przodów, wierzchu, z jakiego materiału są wykonane oraz przede wszystkim ich wymiary. Najlepszym materiałem na klatki, które ustawione są w pomieszczeniach zamkniętych o temp. wahającej się w zakresie 14 -16 °C, jest drut stalowy o średnicy 2-6 mm ocynkowany lub siatka beckerta o oczku w przedziale szer./ dł. 11- 16 na 11-16 mm i co najmniej 1,37mm średnicy boki i góra, 2mm średnicy spód klatki. Na spód stosuje się wysoko galwanizowaną siatkę, która będzie bardziej odporna na agresywne działanie odchodów ptaków.

      Przykład baterii klatek z pełnym osprzętem dla przepiórek,
                w systemie wielopoziomowym,z którego każdą
                                    klatkę można zdjąć i złożyć.

  
     W przypadku utrzymania przepiórek w systemie, o którym mowa jest 
     w  pkt. A wymiary klatki powinny wynosić:

• długość - co najmniej 0,21 m; • szerokość - co najmniej 0,1 m; • wysokość - co najmniej 0,2 m. widok baterii klatek do hodowli i selekcji przepiórek

Przykład pojedyńczej obsady kura + kogut lub kogut + dwie kury Klatki selekcyjne

Powyższe dane zaczerpnięte z Rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 2 września 2003 r. W sprawie minimalnych warunków utrzymywania poszczególnych gatunków zwierząt gospodarskich (Dz. U. Nr 167, poz. 1629) Na podstawie art. 12 ust. 7 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r. o ochronie zwierząt (Dz. U. z 2003 r. Nr 106, poz. 1002).

         Przykład pojedynczej klatki naszykowanej do dezynfekcji.

    Ważnym aspektem przy konstrukcji klatek jest ich łatwy demontaż, 
    który pozwoli nam na ich dezynfekcję przy wymianie stada. Ponieważ 
    są one wykonane ze stali, to jest niemożliwe przenikanie form gnilnych 
    i bakteryjnych do struktury klatki (czego nie można uniknąć przy klatkach 
    o stelażu drewnianym). Poza tym są o wiele trwalsze w eksploatacji.

Przykrycie klatek zazwyczaj powinno być wykonane z siatki plastykowej ze względu na próby wzbijania się przepiórek do góry przy ich spłoszeniu. Przy przykryciu metalowym może następować (nie zawsze) samookaleczenie się przepiórek. Dodatkową zaletą takiej siatki, jest możliwość jej szybkiego demontażu w celu wykonania zabiegu dezynfekcji.

Przód klatki powinien posiadać drzwiczki otwierane do środka. Przy ich montażu należy zwrócić uwagę na system mocowania. Najlepiej powinien być wahliwy z mocowaniem górnym i oporem na dole drzwiczek. Drzwiczki powinny opierać się o boki przodu klatki od strony wewnętrzneji. Ten sposób montażu zabezpiecza nas przed otwieraniem ich przez ptaki w momencie napierania na drzwiczki podczas jedzenia. Mamy również możliwość zawieszenia na całej długości klatki, karmnika. Przy tym sposobie montażu, możemy w sposób ciągły, prowadzić kontrolę sanitarną wewnątrz klatek.

Największym problemem dla każdego potencjalnego hodowcy a zarazem konstruktora klatki, jest jej spód. Zazwyczaj wykonuje się go w dwojaki sposób. Jest to spód wykonany z prętów o średnicy min. 2 mm i odstępie między nimi w przedziale 11 - 17 mm. Jest pewna zależność przy takich konstrukcjach. Jeśli mamy do czynienia z dorosłą przepiórką, to poruszanie się jej po gęstszym ażurze jest dla niej wygodniejsze. Praktycznie zbliżone do poruszania się po siatce (najlepsza). Dobrze zlatują po takim spodzie jajka do kasza znajdującego się na zewnątrz klatki. Jednak część odchodów, które są gabarytowo większe i mają twardą konsystencję, nie przelatują przez ten ażur. Jest to ok. 3% całej masy kałowej. Wylatują one do kosza, lub najczęściej wylatują na podłogę z przodu klatek. Poruszanie się przepiórek po tak gęstym spodzie daje im większy komfort lecz kosztem naszej pracy. Natomiast przy ażurze ok. 16 mm bardzo rzadko się z tym spotykamy. Pod każdą podłogą powinna znajdować się taca kałowa "blat", który możemy w każdej chwili szybko wyjąć i opróżnić z odchodów przepiórczych, a następnie odkazić. Przód i tył tego blatu powinien mieć rant o wysokości co najmniej 50 mm zagięty do góry pod kątem 45°. Całość powinna wystawać z przodu i tyłu klatki co najmniej 25 mm (wystaje tyle zagięty rant do góry). Daje to możliwość wyłapywania odchodów przepiórczych, które są wydalane przy krawędziach klatek. Natomiast boki klatki możemy zabezpieczyć przez przeplecenie między drutami lub przymocowanie do siatki, paski plastykowe o wysokości co najmniej 100 mm. Dodatkowo można na blat położyć pas grubej folii, którą można bardzo szybko usuwać do dezynfekcji, lub całkowicie ją wyrzucać.

  

    Przykład zastosowania folii na blacie